Forex ile VİOP Arasındaki Benzerlikler ve Farklar

0

Forex piyasasının küresel bir yapıda olması ve VİOP’un riskten korunma gibi özellikleri sayesinde bu iki piyasa, yatırımcıların en çok dikkatini çeken iki piyasa halini almıştır. Bunun sonucu olarak bu iki piyasa da kendi yatırımcı portföyünü oluşturmaya başlamıştır. Her iki piyasanın, piyasa yapıları birbirinden farklı olduğu için benzer yanları olduğu kadar birbirlerinden farklı özellikleri de bulunmaktadır. Forex piyasası küresel anlamda bir piyasa olmasına karşın, VİOP ülkemizde Borsa İstanbul bünyesinde faaliyet göstermektedir. Bu iki piyasa arasındaki farklara ve benzerliklere bakmadan önce her iki piyasanın tanımını yapmakta fayda var.

VİOP Nedir?

Türkiye’nin ilk özel borsası olan Vadeli İşlemler Opsiyon Borsası, 2019 yılından itibaren Borsa İstanbul çatısı altına girerek Vadeli İşlemler Opsiyon Piyasası (VİOP) ismini almıştır. Faaliyetlerine ilk başladığı zaman birkaç döviz kontratı, hisse senedi ve endeks ile işe başlamış daha sonra işlem çeşitliliği artmıştır. Bu piyasa yatırımcılarına, arbitraj, riskten korunma ve spekülasyonlardan yararlanma ve kaldıraç gibi imkânlar sunmaktadır. Piyasada adından da anlaşılacağı gibi belirli vadelerde alınan kontratların belirli fiyatlardan işlem görmesiyle yatırımcının kazanması öngörülmektedir. Vadeli işlem yapabilmek için vade, nitelik, fiyat ve miktar gibi ana faktörlerin çok iyi kavranması gerekmektedir. Burada alınıp satılan fiziki bir emtia yoktur ve bu yüzden herhangi bir stok ve depolama gibi sorunla karşılaşılmaz. Vade sonunda işlem tamamlanır ve kar veya zarar yatırımcının hesabına aktarılır. İşlemlerin sonlandırılması için vade sonunun gelmesi beklenmeyebilir. Vakti gelmeden de eldeki kontrat satılabilir.

Forex Nedir?

2011 yılından itibaren Türkiye’de yasal bir statüye oturmuş olan küresel piyasalardır. Dünya üzerinde genel bir merkezi bulunmayan bu piyasaların çok yüksek likiditesi ve işlem hacmi bulunmaktadır. Yatırım aracı açısından çok zengin olan ve kısa vadede yüksek karı mümkün kılan piyasalardır. Çift yönlü piyasalardır, kaldıraçlı işlem yapılabilmektedir. Karın yüksek olmasına karşın zararın da yüksek olması kaçınılmazdır. Türkiye’de kısa sürede yatırımcı sayısını arttırmış olan bu piyasalarda acemi, deneyimsiz yatırımcı çok olduğundan ve bu kişilerin kayıplarının fazla olmasından dolayı, Sermaye Piyasası Kurulu 2017 yılında bu piyasalar ile ilgili düzenlemeye gitmiştir. Forex piyasasının sermaye teminatı eskiden 100 Dolar ya da bu rakama karşılık gelen TL cinsinden değeri iken 2017 yılının Şubat ayından sonra sermaye teminatı 50.000 TL’ye çıkarılmıştır. Ayrıca yapılan bir diğer düzenleme ise, 1’e 100 olan kaldıraç oranı 1’e 10’a indirilmiştir. Teminatın bu kadar arttırılması ve kaldıraç oranlarının düşürülmesi sonucu bu piyasalarda birçok yatırımcı hesabını kapatarak, yatırımlarını yurt dışına kaydırmıştır. Bunun üzerine VİOP üzerinde çeşitli düzenlemeler yapılarak Forex’e benzetilmeye çalışılmış ve yatırımcılar için cazip hale getirilmeye çalışılmıştır.

Forex Ve VİOP Arasındaki Benzerlikler

Bu iki piyasa arasında birçok benzerlikler vardır. Forex piyasalarındaki düzenlemeden sonra birçok yatırımcı bu piyasalara geçiş yapmıştır. Devlet bu piyasalarda da düzenlemeye gidince ve Forex’e benzetmeye çalışınca VİOP daha cazip hale gelmeye başlamıştır. Aracı kuruluşların bazılarının VİOP işlemleri konusunda yetkisi olduğundan dolayı ve müşterilerine bu piyasa hakkında eğitimler verdiklerinden bu piyasalara eğilim artmıştır.

Kaldıraç Oranları

Her iki piyasada da kaldıraç oranları bulunmaktadır. Forex piyasalarında olan 1’e 100 oranındaki kaldıraç oranları yapılan düzenlemeyle 1’e 10’a indirilmişken, VİOP’ta 1’e 10 olan kaldıraç oranları 1’e 25’e çıkarılmış ve yatırımcıya daha cazip hale getirilmiştir.

Çift Yönlü İşlemler

Hem Forex piyasasında hem de VİOP’ta çift yönlü işlem yapılabilmektedir. Bu, fiyat artışında alım yaparak, fiyat düşüşlerinde de satış yaparak yatırım yapılabilmektedir. Yani burada her türlü fiyat dalgalanması avantajlı hale getirilmiştir.

Fiziki Olmayan Alım-Satım

Fiziki alım-satım işlemleri belirli sorumlulukların altına girmek ve maliyet gerektirirken her iki piyasada da fiziki alım-satım olmadığından böyle yükümlülükler altına girilmez. Forex piyasalarında, yatırım araçlarının fiyatları üzerinden işlemler yapılırken, VİOP’ta yatırım aracının konu olduğu kontratlar üzerinden işlem yapılmaktadır.

Takasbank Güvencesi

Her iki piyasada işlemler yasal bir düzenlemeyle ve SPK tarafından denetlenerek yapılmaktadır. Yatırımcının parası Takasbank güvencesi altındadır. Yatırımcıların yatırım hesapları Takasbanktarafından saklanmaktadır. Kazanılan ve kaybedilen paranın kontrolü online olarak kolaylıkla yapılabilmektedir.

Yatırım Aracı Çeşitliliği

Forex piyasası küresel anlamda bir piyasa olduğu için yatırım aracı açısından oldukça zengindir. VİOP’ta eskiden döviz kuru ve endeks üzerinden işlem yapılmaktayken, Borsa İstanbul çatısı altına girdikten sonra yatırım aracı çeşitliliği artmıştır. Şu anda 35 vadeli işlem sözleşmesi yapılabilmektedir.

Forex ve VİOP Arasındaki Farklar

Her iki piyasa arasında açık farklar olduğu bir gerçektir. Forex lehine olan bu farklar, VİOP lehine gelişmeye başlamıştır. 2017 yılında getirilen düzenlemelerle Forex piyasası cazibesini kaybetmeye ve VİOP daha popüler hale gelmeye başlamış ve bu farklar da açık bir şekilde görülmeye başlamıştır.

Piyasa Yapıları

Bu iki piyasa arasındaki en açık fark piyasa yapısından kaynaklanmaktadır. Forex piyasası tezgâh üstü bir piyasa iken VİOP türev piyasadır. Ayrıca Forex piyasası küresel ve belirli bir merkezi olmayan piyasalar iken, VİOP Borsa İstanbul bünyesinde faaliyet göstermektedir.

Günlük İşlem Hacimleri

Forex dünyada 6 trilyon hacmi olan ve likiditesi çok yüksek olan dev bir piyasadır. Türkiye’de işlem hacmi ise 17 milyar TL olarak belirlenmiştir. Yapılan düzenlemelerden sonra, Türkiye’de bu işlem hacminin rakamının düştüğü söylenebilir. Bunun yanın sıra VİOP işlem hacmi ise 4 milyar TL civarındadır. Aradaki fark açık olarak gözükmektedir.

Alım-Satım Şekilleri

Her iki piyasada alım-satım şekli açısından büyük farklar vardır. Forex piyasasında alım-satım işlemleri anlık olarak yapılmaktayken, VİOP’ta belirli tarihlerdeki vadeli işlemler yapılmaktadır. Forex piyasasında işlemler anlık al-sat olarak değerlendirilirken, VİOP’ta bugünden belirlenen fiyatlar üzerinden işlemler yapılır.

Kaldıraç Oranları

Forex piyasasında ve VİOP’ta kaldıraç oranları birbirinden farklıdır. Forex piyasasında yapılan düzenlemeden sonra 1’e 10 olarak belirlenmiş olan kaldıraç oranları, VİOP’ta 1’e 30 olarak belirlenmiştir. Düzenlemelerden önceki dönemde Forex piyasasında 1’e 100 olan kaldıraç oranı, VİOP’ta 1’e 10 oranındaydı.

Teminatlar

Her iki piyasada da farklı başlangıç teminatları bulunmaktadır. 2017 öncesi dönemde 100 Dolar ve buna muadil TL olarak belirlenmiş olan Forex piyasası başlangıç teminatı, 2017 yılının Şubat ayından sonra yapılan düzenlemeyle 50.000 TL ve buna muadil döviz miktarına yükseltilmiştir. VİOP’ta ise başlangıç teminatı daha önceden yüksek olmasına karşın yapılan düzenlemelerle teminat miktarı düşürülmüştür ve her kontrat için belirli teminatlar belirlenmiştir.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here